स्पंद म्हणजे नेत्रतंत्र ! ज्याचे स्थान हृदयाच्या खोलवर दडलेले आहे. मनामनातून परिवर्तित होणारा नादयुक्त ध्वनी म्हणजे स्पंदन ! जे सर्वोच्च वास्तविकतेला सजीव करते. नेत्रतंत्र हा विश्वात व्यापून राहिलेल्या ध्वनीचा एक प्रकार आहे. उर्जा पातळीची ऊर्जा सुरुवातीला दोन पैलूंमध्ये प्रकट होते. एक व्यक्तीनिष्ठ आहे. भाषणाच्या उर्जेचा एकूण समूह जो दुसऱ्या पैलूंचे निदर्शक म्हणून कार्य करतो. त्यामध्ये भाषणाच्या उर्जेचा समावेश असतो ज्याला ते सुचित करतात जेव्हा प्रकटीकरणाकडे सुरुवातीचा आवेग निर्माण होतो तेव्हा चेतनेची ऊर्जा दुसऱ्या पैलूची नाडी स्वतःमध्येच राखून ठेवते. पहिल्या पैलूची नाडी अभेद्य ध्वनीच्या रूपात व्यक्त होते. जगातील ग्रहणक्षम वस्तूंचा संपूर्ण समूह केवळ ज्ञान म्हणून विस्तारलेला आहे म्हणजेच स्पंदन. स्पंदनांची जाणीव व्यक्त करण्यासाठी हृदयाच्या आत डोकावून पाहणे आवश्यक आहे. सक्रिय विचार जे कल्पासारखे आहे. सजीवांसाठी जे जाणायचे आणि करायचे आहे त्या सर्वांची अनुभूती आणि कृतीची पहिली स्वीकृती म्हणजेच स्पंदन ! स्पंदन म्हणजे विश्वासाची हालचाल आहे. स्पंदन म्हणजे हृदयाचे ठोके! स्पंदन म्हणजे मनमोहक अनुभव जो आपणाला अपरिमित आनंद मिळवून देतो. जो हृदयाला स्पर्श करून अनोखा अनुभव किंवा अनुभूती मिळवून देतो. आपल्या मनात अनेक विचार व त्याची स्पंदने येत असतात. स्पंदने म्हणजेच मनातील कंपने! मनावर विजय मिळवून अध्यात्मिक ज्ञान प्राप्त करणे, ज्ञानी लोकांचा सहवास करणे, सवयीच्या प्रवृत्तींचा त्याग करणे आणि श्वासोच्छवासाची हालचाल थांबवणे. स्पंदन म्हणजेच संयम ! स्पंदन म्हणजे कंपन चेतनाक्षमता जी परमात्म्याच्या आनंदी स्वरूपातून बाहेर पडते आणि त्याच्या गतिशील, सर्जनशील क्रियाकल्पांसाठी करते जगाची गतिशीलता स्पंदनात्मक चेतना किंवा स्पंदाच्या हृदयातून वाहते. स्पंदन म्हणजे एका मनाची दुसऱ्या मनाशी ओळख पटणे. स्पंदन म्हणजे प्रेमभावना ! ही जाणीव जेव्हा होते तेव्हा हृदयातील ठोके वाढलेले दिसतात.